Ekspertyza mykologiczna to szczegółowa analiza mikroorganizmów grzybowych, która jest przeprowadzana w celu oceny ich obecności, rodzajów oraz potencjalnego wpływu na zdrowie, strukturę budowlanych obiektów lub środowisko. Tego typu ekspertyza jest szczególnie ważna w przypadku kontaminacji budynków, magazynów, archiwów, muzeów, a także w procesach związanych z oceną stanu zdrowia w pomieszczeniach zamkniętych.
W ramach ekspertyzy mykologicznej wykonujemy m.in. pomiary stężenia zarodników grzybów w powietrzu, ocenę mikrobiologiczną powierzchni, a także badania mikrobiologiczne próbek materiałów budowlanych. Celem jest nie tylko wykrycie obecności grzybów, ale również zrozumienie mechanizmów ich rozwoju, co pozwala na wdrożenie skutecznych metod eliminacji zagrożenia i poprawę jakości środowiska pracy czy mieszkalnego.
Czym zajmuje się mykologia budowlana?
Mykologia budowlana to interdyscyplinarna gałąź nauki, która łączy wiedzę biologiczną z techniczną (technika i fizyka budowli) i obejmuje:
- Identyfikację biologicznych czynników degradacji – obejmuje grzyby, pleśnie, bakterie, glony oraz owady będące szkodnikami drewna.
- Analizę czynników sprzyjających rozwojowi mikroorganizmów – określenie warunków środowiskowych sprzyjających rozwojowi grzybów i pleśni, takich jak zmapowanie zawilgocenia przegród budowlanych i identyfikacja źródeł zwilgocenia (przecieki z instalacji, brak lub nieszczelności w izolacji budynków czy obróbce blacharskiej).
- Ocenę wpływu zidentyfikowanych czynników biologicznych na zdrowie i materiały budowlane – określenie ryzyka dla zdrowia ludzi i ryzyka zniszczenia materiałów budowlanych.
- Metody zwalczania czynników korozji – proponowanie bezpiecznych i skutecznych metod usunięcia przyczyn i skutków uszkodzeń biologicznych.
- Określenie stopnia zniszczenia materiałów budowlanych i określenie metod naprawy lub polepszenia stanu budynku – proponowane są rozwiązania naprawcze jak ociosanie czy wymiana elementów więźby dachowej, izolacje lub iniekcje przegród budowlanych.

Do czego służy wykonywana przez nas ekspertyza mykologiczna budynku?
Ekspertyza mykologiczna budynku służy do oceny stanu technicznego budynku pod kątem obecności grzybów i pleśni, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie mieszkańców lub użytkowników obiektu, a także na jego strukturę. Celem takiej ekspertyzy jest wykrycie potencjalnych zagrożeń związanych z rozwojem mikroorganizmów grzybowych.
Rozpoznanie stanu zachowania budynku
Ocena uszkodzeń spowodowanych przez korozję biologiczną, która może obejmować grzyby domowe, pleśniowe i owady (ksylofagi).
Identyfikacja zagrożeń
Ujawnienie miejsc poważnych uszkodzeń oraz potencjalnych zagrożeń dla użytkowników budynku spowodowanych działaniami grzybów i pleśni, które naruszają konstrukcję (np. poprzez niszczenie elementów drewnianych jak stropy i więźba dachowa) oraz zwiększają ryzyko zawalenia budynku.
Ochrona zdrowia
Informowanie o wpływie korozji biologicznej na zdrowie przebywających w budynku osób, ponieważ długotrwała ekspozycja na działania mykotoksyn może prowadzić do chorób układu oddechowego, alergii, przewlekłego bólu głowy a nawet nowotworów.
Planowanie interwencji
Dostarczenie danych konstruktorom, projektantom i konserwatorom, umożliwiających podjęcie odpowiednich działań naprawczych i zapobiegawczych.
Co to jest korozja biologiczna (biodegradacja, biokorozja, biodeterioracja)?
Korozja biologiczna to proces degradacji materiałów budowlanych spowodowany przez żywe organizmy, który obejmuje degradację materiałów organicznych i nieorganicznych, w tym drewna, kamienia, cegieł czy tynków i powłok malarskich. Zjawisko to dotyczy zarówno materiałów organicznych, jak drewno, jak i materiałów nieorganicznych, takich jak kamień, cegły, tynki czy powłoki malarskie. Korozja biologiczna prowadzi do osłabienia struktury materiału, a w konsekwencji może narazić budynek na uszkodzenia mechaniczne i zmniejszenie trwałości konstrukcji.
Głównym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi korozji biologicznej jest obecność wody w materiale, która tworzy dogodne warunki do rozwoju mikroorganizmów. Wilgoć jest niezbędna do życia organizmów powodujących korozję, a nadmiar wilgoci sprzyja ich rozprzestrzenianiu się i namnażaniu. Woda może dostawać się do materiałów budowlanych przez przecieki, nieszczelności w dachu, fundamentach, a także w wyniku kondensacji pary wodnej. Przewlekła wilgoć stwarza idealne warunki do rozwoju grzybów i pleśni, które najczęściej atakują drewno, ale również mogą atakować inne materiały budowlane.
Korozja biologiczna stanowi szczególne zagrożenie dla budynków drewnianych lub posiadających drewniane elementy konstrukcyjne, takie jak stropy, belki czy okna. Drewno jest szczególnie wrażliwe na działanie mikroorganizmów, ponieważ stanowi pożywkę dla wielu rodzajów grzybów. Gdy mikroorganizmy zaczynają rozkładać komórki drewna, materiał traci swoje właściwości mechaniczne i odporność na czynniki zewnętrzne, co może prowadzić do jego wzmocnienia lub całkowitego zniszczenia.
Korozja biologiczna może dotyczyć także innych materiałów budowlanych, jak cegły czy tynki, które ulegają degradacji na skutek działalności mikroorganizmów, zwłaszcza w wilgotnym środowisku. Przykładem może być korozja biologiczna w cegłach, gdzie woda oraz obecność mikroorganizmów prowadzą do osłabienia struktury cegły i jej kruszenia.
Co zawiera nasza opinia mykologiczna?
Opinia mykologiczna zawiera szczegółowe informacje dotyczące stanu budynku oraz zalecenia dotyczące działań naprawczych:
- Przyczyny powstania zawilgocenia i zagrzybienia – szczegółowy opis źródeł problemu
- Wyniki pomiarów wilgotności – dane dotyczące wilgotności ścian i innych elementów konstrukcji
- Ocena biokorozji na elementach budynku (np. elewacji)
- Analiza mykologiczna powierzchni ścian, więźby dachowej
- Analizy powietrza – mykologiczne i fizykochemiczne
- Inne badania w zależności od potrzeb – np. analiza wysoleń, analiza zawilgocenia murów metodą suszarkowo-wagową
- Warunki higieniczno-zdrowotne – ocena warunków panujących w pomieszczeniach
- Dokumentacja wyników – zaznaczenie na planach aktywności mikrobiologicznej, zawilgocenia murów, dokumentacja zdjęciowa
- Metody usunięcia przyczyn zawilgocenia i zagrzybienia – opis sugerowanych działań naprawczych

Podstawa prawna wykonania opracowania mykologicznego dla budynków
Zagadnienia związane z ochroną budynków przed korozją biologiczną reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dn. 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2019, poz.1065).
W ww. rozporządzeniu Dział VIII Higiena i zdrowie, Rozdział 4 „Ochrona przed zawilgoceniem i korozją biologiczną”, par. 322 pkt 3: „Przed podjęciem przebudowy, rozbudowy, modernizacji lub zmiany przeznaczenia budynku, w wypadku stwierdzenia występowania zawilgocenia i oznak korozji biologicznej, należy wykonać ekspertyzę mykologiczną i na podstawie jej wyników, odpowiednie roboty zabezpieczające.”
W procesie projektowania opracowanie mykologiczne jest częścią dokumentacji przedprojektowej i uzupełnia rozpoznanie stanu zachowania budowli.
Jest to istotna informacja dla projektanta jak i dla konstruktora określającego techniczny stan konstrukcji, zakresy, możliwości i metody naprawy obiektu lub przeprowadzenia innych działań wymagających projektu budowlanego lub z nim związanych (np. kosztorysowania)
Stan techniczny obiektów budowlanych jest nierozerwalnie związany z panującymi wewnątrz warunkami wilgotnościowymi. Gdy dochodzi do zawilgocenia przegród (aktywność wody w materiale wzrasta powyżej 0.6), pojawia się ryzyko rozwoju grzybów pleśniowych oraz tzw. grzybów domowych. W takich sytuacjach niezbędna jest pełnaekspertyza mykologiczno-budowlana, która obejmuje:
- pomiary zwilgocenia przegród budowlanych (powierzchniowe i wgłębne),
- analizę soli obecnych na powierzchniach przegród budowlanych,
- mapowanie korozji biologicznej i identyfikację czynników biodeterioracji,
- ocenę stanu elementów drewnianych jak więźba dachowa czy stolarka okienna i drzwiowa.
Na podstawie wykonanych analiz możliwe jest ustalenie przyczyny widocznych zniszczeń oraz zaplanowanie najlepszych dla danej budowli metod ich usunięcia.
W RDLS zajmujemy się diagnostyką mikrobiologiczną, łącząc wiedzę z zakresu biologii z praktyką inżynieryjną. Nasze działania mają na celu wskazanie przyczyn zagrzybienia oraz opracowanie skutecznych metod ich eliminacji.
Dlaczego mykologia budowlana jest kluczowa przy renowacji obiektów?
Podczas prac remontowych, szczególnie w budynkach zabytkowych, często dochodzi do odkrycia zniszczeń spowodowanych przez tzw. grzyby domowe lub pleśniowe. Mykologia budowlana pozwala na trafną ocenę stopnia korozji z identyfikacją czynnika niszczącego, co pozwala jednoznacznie ustalić, czy dany element konstrukcyjny, na przykład belka stropowa, nadaje się do konserwacji, czy musi zostać wymieniony. W takich ekspertyzach często pomocne jest również zaangażowanie konstruktora z odpowiednią wiedzą i doświadczeniem.
Bez merytorycznego wsparcia, jakim są ekspertyzy mykologiczno-budowlane i konstruktorskie, inwestor naraża się na nawrót problemu po zakończeniu kosztownych prac remontowych.
Zakres naszych prac obejmuje:
- inwentaryzację budynku pod kątem korozji biologicznej i mykologicznej (mszaki, porosty, grzyby, owady) wraz z naniesieniem zmian na otrzymane plany, rzuty czy ortofotomapy,
- pomiary zawilgocenia ścian budynku i elementów drewnianych metodami nieniszczącymi (metoda oporowa, powierzchniowa) wraz z rozkładem zawilgocenia i przygotowaniem map zawilgocenia – naniesienie wyników na udostępnione inwentaryzacje przegród budowlanych budynku i więźby dachowej (plany, rzuty czy ortofotomapy),
- wykonywanie profili zawilgocenia przegród budowlanych metodą suszarkowo-wagową – metoda niszcząca wymagająca wykonania nawiertów i pobrania fragmentów materiału budowlanego do badań,
- pomiary zasolenia tynków, zapraw i cegieł metodą kolorymetryczną – oznaczenie stężenia soli w widocznych wysoleniach (chlorki, siarczany azotany, pH),
- analizę stanu zachowania elementów więźby dachowej z wykorzystaniem rezystografu oporowego,
- identyfikację szkodników drewna (owady, grzyby) i innych czynników biologicznych odpowiedzialnych za niszczenie budowli,
- analizę zanieczyszczenia mikrobiologicznego powietrza i powierzchni przegród budowlanych z identyfikacją izolowanych grzybów pleśniowych.
Kiedy zlecić ekspertyzy mykologiczne w budynku?
Proces niszczenia materiałów przez czynniki biologiczne i chemiczne to zjawisko złożone. Mikroorganizmy kolonizujące dany materiał wydzielają enzymy, kwasy, toksyny oraz tworzą zarodniki i formy przetrwalne, które ułatwiają przenoszenie mikroorganizmów i zasiedlanie kolejnych powierzchni. Warunkiem koniecznym do zainicjowania wzrostu mikroorganizmów jest odpowiednia dla ich wzrostu aktywność wody w materiale. Dlatego każdy incydent związany z nieszczelnością instalacji wodnej i kanalizacyjnej, skraplanie się wody z klimatyzatorów, pojawienie się wody na szybach czy ścianach w wyniku kondensacji pary wodnej, ograniczonej cyrkulacji czy mostków termicznych to przesłanka do tego, by wykonać ekspertyzę mikrobiologiczną.
Dotyczy to nie tylko drewna, ale również betonu, kamienia czy płyt kartonowo-gipsowych. Szczególnie ten ostatni materiał stanowi wręcz idealną pożywkę dla mikroorganizmów ze względu na wyjątkową chłonność i obecność celulozy. Każda ekspertyza mykologiczna przeprowadzana przez nasz zespół zawiera szczegółowy opis zniszczeń oraz wytyczne dotyczące osuszania i odgrzybiania. Ignorowanie pierwszych objawów, takich jak łuszczenie farby czy specyficzny zapach, prowadzi do przyspieszonej degradacji całego obiektu.
Jak przygotowywane są ekspertyzy mikologiczne w RDLS?
Proces diagnostyczny zaczynamy od wizji lokalnej i inwentaryzacji porażeń. Rzetelne ekspertyzy mikologiczne opierają się na połączeniu obserwacji makroskopowych z badaniami mikroskopowymi w laboratorium. Taka analiza pozwala na identyfikację pleśni lub grzyba domowego i określenie potencjału biodeterioracyjnego oraz chorobotwórczego wykrytych organizmów. Dzięki temu mykologia budowlana dostarcza informacji o tym, jak rozległe muszą być prace naprawcze. Na koniec sporządzana jest dokumentacja, która może służyć jako podstawa do projektowania remontu, programu prac konserwatorskich dla zabytków lub roszczeń ubezpieczeniowych.
Czy ekspertyza mykologiczna chroni zdrowie użytkowników?
Obecność toksynotwórczych grzybów pleśniowych stanowi realne zagrożenie dla układu oddechowego i odpornościowego osób przebywających w budynku. Szczegółowa analiza, jaką wykonujemy, zawiera informacje o wszystkich zidentyfikowanych w powietrzu i na powierzchniach pleśniach, ich potencjale toksynotwórczym, alergennym i chorobotwórczym. Wykonana na czas ekspertyza mykologiczna pozwala na szybkie wdrożenie procedur zapobiegawczych i działań naprawczych/sanacyjnych. W miejscach takich jak biura, szkoły czy archiwa, magazyny muzealne i biblioteki, mykologia budowlana staje się narzędziem dbałości o higienę pracy. Równolegle przeprowadzane mapowanie zawilgocenia przegród budowlanych pozwala zidentyfikować źródła zawilgocenia i w oparciu o konkretne dane zaproponować najlepsze metody eliminowania źródła wilgoci, co jest jedynym sposobem na trwałe pozbycie się problemu mikrobiologicznego.
Ekspertyzy mykologiczne a trwałość konstrukcji
Długofalowe bezpieczeństwo budynku zależy od braku aktywnych procesów biodeterioracyjnych jak aktywność grzybów domowych, owadów czy pleśni. Prawidłowo sformułowane ekspertyzy mikologiczne, obejmujące kompleksowe mapowanie zawilgocenia, analizy wysolenia z określeniem stężenia chlorków, azotanów i siarczanów oraz ocena stopnia korozji mikrobiologicznej, wskazują na błędy projektowe lub wykonawcze, takie jak brak lub nieszczelności w izolacji poziomej, nieszczelności w pokryciu dachowym lub nieprawidłowości w instalacjach odprowadzających wodę deszczową. Jeśli planują Państwo zakup nieruchomości z widocznymi zaciekami, śladami aktywności mikrobiologicznej, odspojeniami tynków lub powłok malarskich, ekspertyzy mikologiczne pozwolą uniknąć ukrytych kosztów związanych z odgrzybianiem, osuszaniem czy kosztownym uzupełnieniem lub wykonaniem izolacji budynku. RDLS zapewnia wsparcie merytoryczne, które przekłada się na realne oszczędności i trwałość substancji budowlanej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Samo badanie wilgotności określa jedynie ilość wody w materiale, co jest sygnałem ostrzegawczym. Z kolei ekspertyza mykologiczna odpowiada na pytanie, czy w zawilgoconym miejscu już rozwinęły się grzyby, jakiego są gatunku, jak bardzo destrukcyjnie wpływają na materiał oraz czy są szkodliwe dla zdrowia ludzi. Jest to analiza znacznie głębsza, obejmująca ocenę stopnia rozprzestrzeniania się zarodników pleśni ze skażonego miejsca do innych pomieszczeń. Takie badanie jest niezbędne do dobrania odpowiednich środków chemicznych i metod usunięcia zagrzybienia oraz przyczyny zawilgocenia.
W obszarze zainteresowania, jakim jest mykologia budowlana, znajdują się wszystkie materiały organiczne (drewno, płyty pilśniowe, tapety) oraz porowate materiały mineralne (cegła, tynk, beton, płyty kartonowo-gipsowe). Mikroorganizmy potrafią zasiedlać nawet warstwy izolacyjne pod wylewkami czy kleje pod parkietem, dlatego badanie obejmuje często próbki pobrane z głębi przegrody przez wykonanie tzw. odkrywek.
Tak, ponieważ błędy technologiczne, takie jak zamknięcie wilgoci technologicznej wewnątrz ścian, ograniczona cyrkulacja powietrza lub awarie instalacji wodnych, mogą wywołać szybki rozwój pleśni. W takich przypadkach ekspertyzy mykologiczne pozwalają szybko ustalić winę wykonawcy i wdrożyć skuteczne osuszanie, naprawę przecieku czy naprawę nieszczelności w izolacji, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia materiałów wykończeniowych.

Zapraszamy do kontaktu!
+48 786 28 44 96
+48 22 554 19 07
RDLS sp. z o.o.
ul.Miecznikowa 1 lok. 5A
02-096 Warszawa
Budynek Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego

